Uncategorized

Fysieke stressreactie, hoe ermee om te gaan om ziekte en burn-out te voorkomen

Hoe kan je de stressreactie herkennen?

De fysieke stressreactie kun je herkennen aan symptomen als gespannen spieren, sneller kloppend hart, versnelde ademhaling, koude handen en eventueel zweet dat uitbreekt. Volgt na deze stressreactie geen ontspanning dan komen er andere symptomen bij. Je hebt een kort lontje, je hebt weinig concentratie en je onthoudt minder goed. En uiteindelijk ben je veelal moe, leer je minder makkelijk, heb je meer negatieve emoties en herinneringen en krijg je lichamelijk klachten.

Hoe kun je de stressreactie normaliseren en gezond houden?

In mijn vorige artikel ‘Stress, een gezonde reactie van het lichaam?’ heb je kunnen lezen dat ons fysieke stressreactie systeem stamt uit het vissenbrein en niet is mee geëvolueerd. Het voldoet niet meer om de huidige stressoren het hoofd te bieden. Volgens hoogleraar psychiatrie Witte Hogendijk is dit besef de 1e stap om de stressreactie gezond te houden. ‘Je hebt last van een verouderd systeem, het ligt niet aan jou’. Stap 2, zet de stressor letterlijk of figuurlijk uit. Letterlijk bijvoorbeeld door je telefoon of computer uit te zetten. Figuurlijk door negatieve gedachten om te zetten in positieve gedachten. En stap 3: pas je mens- en wereldbeeld aan ‘We zijn allemaal imperfecte mutanten’.

stressoren, mobiele telefoon, stressreactie

Vanuit het gezichtspunt van de neurologie komt hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder met onder andere de tip: beweeg. Want beweging activeert het hersengedeelte de hippocampus zodat deze weer kan remmen op de stress-as. Ook het hersengedeelte het frontale lob reageert goed op bewegen wat resulteert in het afremmen van de amygdala. Op deze manier laat de amygdala de hypothalamus met rust en houdt negatieve gedachten en emoties onder druk. Ook voldoende nachtrust is van belang voor het gezond houden van de stressreactie. Goede nachtrust zorgt voor het vermogen te concentreren, te reageren en om emoties te reguleren. Daarbij krijgen de hersenen tijdens de nachtrust de kans te herstellen en bespaar je energie voor de volgende dag. Zie ook mijn eerder geplaatste filmpje van Erik Scherder.

bewegen goed om stressreactie gezond te houden

Wat ik mis in de suggesties van beide mannen is een balans creëren tussen (in)spanning en ontspanning. Een beetje stress is heel gezond, dat hebben we ook nodig om dingen voor elkaar te krijgen. Maar komt de stressreactie te veel terug en houdt het telkens langer aan, dan raakt het systeem ontregeld en glij je verder af naar overspannenheid en uiteindelijk raak je burn-out. Dus zorg ervoor dat de stressreactie niet te lang aan blijft staan door op tijd te ontspannen.

Hoe integreer je ontspanning in je dagelijkse activiteiten?

Vaak denken we, na dit project of na deze activiteiten, of na deze maanden, dan ga ik vakantie houden en ontspannen. Voor velen is deze manier van denken en handelen uiteindelijk funest en raken op den duur toch burn-out. Hoe integreer je ontspanning in jouw dagelijkse activiteiten zodat die stressreactie gezond blijft? Meestal hoef je niet letterlijk te vechten, vluchten of te bevriezen. In deze situaties ontspan je mind, ontspan je spieren. Als je jouw aandacht op iets anders richt, is de ‘bedreiging’ weg en kan het stresssysteem weer normaliseren. Deze aandacht op iets anders richten kan zowel tijdens het uitvoeren van je activiteit of als onderbreking. Terwijl je met iemand praat kan je tegelijkertijd je aandacht naar je voeten brengen en ze voelen staan op de grond, kan je spelen met het gewicht van je armen en daarmee je schouders en armen ontspannen. Als je aan het mailen bent, kan je voelen hoe de toetsen voelen en het gewicht van je vingers. Zo ontspan je de spieren, blijf je in contact met het nu en met jezelf. Bouw ook een paar momenten op de dag in waar je buiten mindfull gaat lopen. Visualiseer bijvoorbeeld dat je met blote voeten op een warm zandstrand loopt. Je zakt in je lichaam, je mind en lichaam ontspannen en na ca. 15 minuten ben je weer opgefrist.

ontspanning door visualisatie, gezond houden van stressreactie, contact met voeten

Mijn advies

Om met de fysieke stressreactie om te gaan adviseer ik de suggesties van beide hoogleraren te volgen. Mochten je negatieve gedachten en aannames de kop op blijven steken, ga dan ook gesprekken aan met bijvoorbeeld een Zijnsgeoriënteerd begeleider om inzicht te krijgen in oude aannames en patronen. Integreer ontspanning in je dagelijkse activiteiten. Maak dit als routine activiteit door de dag heen, stress of niet. Als je dat doet voel je je meer ontspannen, meer present, hebt je meer energie door de dag heen en daarbij ben je veel functioneler in de activiteiten die je doet. Als je dit als je gewoonte maakt, zal je jouw fysieke stressreactie gezond houden.

In mijn volgende artikel ga ik het hebben over de moderne stressoren.

De evolutie heeft geen eindpunt, perfectie bestaat niet, iedereen is ‘work in progress’.

naar Charles Darwin

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *